تبلیغات


Notice: Use of undefined constant select - assumed 'select' in /home/damoon/domains/damoonclub.ir/public_html/components/com_content/content.php on line 11

هدایت و سرپرستی در گروه های کوهنوردی

هدایت و سرپرستی در گروههای کوهنوردی

تهيه،تنظيم و گردآوري: فرزين غلامين

مدرس فدراسيون كوهنوردي و صعودهاي ورزشي ج.ا.ا

لزوم سرپرستی و هدایت در گروه هاي كوهنوردي :

مسئوليت سرپرستي در تيم ها و برنامه هاي مختلف و از جمله گروه هاي كوهنوردي، از اهميت ويژه اي برخوردار است. بطور كلي هدف از ارائه اين مطلب آشنايي بيشتر كوهنوردان با نحوه صحيح سرپرستي و هدايت گروه و بخصوص دانستن وظايف يك سرپرست قبل از اجراي برنامه، در حين اجراي برنامه و بعد از اجراي برنامه مي باشد.

ازآنجائي كه تصميم گيرنده نهايي در گروه ها سرپرست تيم است و اوست كه برنامه را هدايت مي كند و در واقع جان همه افراد در دست اوست، لذا فراگيري اصول و قواعد صحيح نحوه سرپرستي از اهميت بسياري برخوردار است. بايد متذكر شد نحوه اجراي صحيح و ايمن برنامه ها چه از لحاظ كيفيت و چه از لحاظ كميت تا حدود بسيار زيادي به سرپرستان تيم بستگي داشته و اين موضوع تربيت نيروهاي جوان را در جهت سرپرستي گروه هاي كوهنوردي كاملا مشخص ميسازد.

از لحظه اي كه اجراي يك برنامه به ذهن يك فرد و يا يك تيم مي رسد و يا اجراي برنامه اي به عهده يك شخص گذاشته مي شود، مسئوليت سرپرستي وي نيز آغاز مي شود و او بايد شروع به برنامه ريزي و طراحي نمايد.

 

 

سرپرست کیست؟ وظایف او چیست؟

سرپرست،هماهنگ کننده کارهاست.تقسیم کارها با اوست.تصمیم های لازم را با همفکری و مشورت با افراد با تجربه اتخاذ می کند.یا به عبارت دیگر سرپرست یعنی کسی که نقطه نظر افراد شرکت کننده در برنامه را می گیرد و با جمع بندی و حسن انتخاب بهترین آنها را بر می گزیند و به اجرا در می آورد.او منعکس کننده نکات و نظرات مثبت و رفع کننده مشکلات و نظرات منفی است. او نقاط قوت، افراد قوی و مبتکر را برای بهتر شدن برنامه و اجرای آن به کار می گیرد. تقسیم کار می کند و نظارت،نه اینکه نظاره گر باشد. او در بطن قرار دارد، قوی ها را به کمک ضعیفها می فرستد و ماشین و موتور تیم را با درایت و تیز هوشی به راه می اندازد و در حین حرکت هم اگر با مشکلی برخورد نماید با کمک دیگر اعضای صاحبنظر به رفع مسائل می پردازد. او با دیگر افراد گروه جدائی ندارد بلکه همگی باید پیکره ای استوار تشکیل دهند تا قوی تر و مطمئن تر و با درصد خطرات کمتر به پیروزی برسند. نباید شکافی ایجاد شود و اگر پیش آمد باید در جهت رفع آن کوشید و مرکزیت را به کار گرفت و جلسه ای تشکیل داد و موضوع را مطرح و مورد بررسی قرار داد.

اصولا طرز رفتار با افراد، خود، هنر است. سرپرستی بیش از بسیاری از مشاغل اجتماع به تخصص، هوش، استعداد، منطق، ابتکار و حضور ذهن نیاز دارد. خواه ناخواه عده ای از افراد که کار خود را در رشته ای بهتر از سایرین انجام می دهند مسئولیت اداره عده دیگری از افراد را به دست می گیرند و به عنوان سرپرست، انجام وظیفه می نمایند. باید در همه حال آماده شنیدن نظرات افراد و یا دیگر مسائل جدید از پیشکسوتان باشیم.

 

(1)

اگر کوهنوردی قدیمی و با تجربه ،گروه را همراهی می کند بهتر است به عنوان سرپرست انتخاب شود، در غیر اینصورت با تجربه ترین فرد را برای  وظیفه سرپرستی انتخاب کنید. البته متذکر می شویم سرپرست در کوهنوردی به کسی گفته می شود که دوره های تخصصی کوهنوردی را در کوهستان تجربه کرده باشد و به اصول، تکنیک رهبری و هدایت گروه آشنا باشد. خطاست کسی بدون صلاحیت و صرفا" به نام سرپرست با بلندپروازیهای بی مورد جان دیگران را به خطر اندازد.

آنچه که یک سرپرست باید بداند:

-او باید بداند که چگونه کوشش های افراد تحت سرپرستی خود را هدایت و رهبری کند و طبعا" این دانایی شامل عوامل مختلف از جمله ترغیب افراد به کار، درک  اصول و روشهای سرپرستی و مورد استفاده قرار دادن آنها است.

-سرپرست باید بداند که چگونه کار کند و از اصول و چگونگی کار محوله که برای آن جمع شده اند به نحو مطلوب آگاه باشد و اطلاعات جامع در آن زمینه را دارا باشد. باید بداند که چگونه می توان افراد را آموزش داد و میزان اطلاعات آنها را بالا برد.

-همچنین باید قادر باشد افراد را برای پذیرش مسئولیتهای لازم توجیه و انتخاب نماید. او باید بداند که چگونه صحبت کند، چگونه گوش بدهد، چگونه بخواند ، چگونه نظرات خود را به رشته تحریر در آورد و مبادله افکار و عقاید بنماید.

-او باید بداند چطور حجم کارها را مورد بررسی قرار دهد و دستور کار خود را تنظیم کند. برنامه ریزی در هر کاری بخصوص در اداره امور حائز اهمیتی خاص است. سرپرست باید از روشهای بهبود کار مطلع باشد و برای حل مشکلات، راه حلهای مطلوب را جستجو کند.

نقش سرپرست در برنامه های کوهنوردی و ترکیب تیم :

اولین مسئله مهم هماهنگ نمودن کارهاست.برای هماهنگ نمودن کارها ناگزیر از پذیرش یک مرکزیت هستیم. این مرکزیت در یک برنامه یک روزه، سرپرست است و در برنامه های دراز مدت علاوه بر سرپرست به عهده چند نفر مسئول کمیته (کارگروه)های مختلف نیز می باشد.کمیته های مختلف برای راه اندازی و اجرای خوب برنامه ها لازم و ضروری هستند و بازو و ابزار قوت سرپرست می باشند. حسن انتخاب مسئولین کمیته ها از اهم امور سرپرستی است. آنها وظیفه دارند با مشورت و هماهنگی های لازم مرکزیت را تقویت کنند.

(الف): با اینکه یک گروه همراه دارید، به عبارتی (تنها) گام برمیدارید، چه ممکن است در نهایت کسی موجود نباشد که با او مسئولیت تصمیم گیری مسیر یابی را قسمت کنید. ممکن است گروه را برای شرکت در این گونه فعالیتها تشویق نمایید. اما هنوز بر عهده شما است که درست یا قابل قبول بودن را بررسی نمایید.

(ب): کل گروه وابسته به شما است، به حدی که دست آخر، شما مسئول تفریح، راحتی و ایمنی آنها هستید.

(2)

(پ): ممکن است مجبور شوید به جای هر کدام از آنها (به ویژه اگر تازه کار باشند) درباره هر چیزی فکر کنید.

(ت): نباید فرض کنید انچه را که شما میتوانید انجام دهید، آنها نیز میتوانند.

(ث): نباید فرض کنید آنچه را که شما طی روز می خواهید، با تمایلات و آرزوهای آنها منطبق است. این جنبه ایست که با سبک آزاد منشی سرپرستی که مجراهای ارتباطی را باز نگه داشته و بازتابی از چگونگی برداشت گروه از موقعیت را بدست میدهد، تامین میشود.

(ج): نباید فرض کنید آنچه را در یک لحظه بخصوص احساس میکنید (مثلا خیلی گرم،خیلی سرد، راحت، آسوده، مطمئن) همان است که آنها احساس میکنند (مثلا تشنه، گرسنه ، تیره روز، وحشت زده، نگران ، عصبی، کسل، بیزار). گوش به زنگ علائمی باشید که به طرف شما می آید. هوای گروه خود را داشته باشید.

(چ): ایمنی بایستی موجب عمل صالحی باشد که خردمندانه صورت می گیرد و عیش را به حداقل ممکن، منقض می نماید.

وظايف سرپرست به سه قسمت تقسيم می شود :

- وظايف قبل از اجراي برنامه

- وظايف در حين اجراي برنامه

- وظايف بعد از اجراي برنامه

وظايف سرپرست قبل از اجراي برنامه :

قبل از طراحي برنامه بايد هدف از اجراي آن مشخص گردد و طبق آن برنامه ريزي گردد. هدف از اين گونه طراحي، سازماندهي و انجام پيش بيني هاي لازم جهت اجراي موفقيت آميز و لذت بخش يك برنامه كوهنوردي و اجتناب از خطرات بالقوه كوهستان مي باشد.

مي توان 3 عامل اصلي را براي طراحي و برنامه ريزي در نظر گرفت :

1 – طبقه بندي افراد    2 – طبقه بندي برنامه    3 – هزينه برنامه

(3)

1 طبقه بندي افراد :

تمام افرادي كه خواهان شركت در برنامه هستند را مي توان طبقه بندي نمود. پس از طبقه بندي و با توجه به تواناييها مي توان براي صعود ديواره اي بلند نفرات را انتخاب كرد و يا راهپيمايي چند ساعته در دشتي سرسبز و صعود قله اي را پيشنهاد نمود. يك سرپرست مي تواند برنامه را طبق افراد شركت كننده تعيين و طراحي كند و يا بعد از تعيين برنامه، نفرات خود را براي برنامه طبق طبقه بندي آنها مشخص سازد.

واقع گرايي در طراحي و اجراي برنامه هاي كوهنوردي اصلي انكارناپذير است. نبايد تحت تأثير احساسات به منظور تأمين نظر دوستان، تسليم خواسته هاي غيرمنطقي شده و تصميم گيري نمود. برخي گذشتها و يا بلند پروازي هاي غيرمعقول مي توانند خطر آفرين باشند. توجه كافي به قابليتهاي افراد علاوه بر تضمين سلامتي و موفقيت تيم، تجربه اي خوشايند و الگويي صحيح از يك صعود برنامه ريزي شده در ذهن تك تك شركت كنندگان به يادگار باقي خواهد گذارد. به طور كلي مي توان افراد را بر حسب موارد زير طبقه بندي نمود:

الف) تجربه          ب) توان (روحي و جسمي)

الف) تجربه

استمرار در كوهنوردي مي تواند باعث افزايش تجربه گردد. بديهي است هوش ، دقت نظر ، مطالعه و تبادل نظر با ديگر كوهنوردان و افراد با تجربه مي تواند اين روند را سرعت بخشد. نبايد فراموش كرد كه هميشه ميزان تجربه هر كوهنورد به سن و حتي سالهاي فعاليتش رابطه مستقلي ندارد بلكه كميت و كيفيت برنامه هاي موفق اجرا شده توسط وي و همچنين عملكردش در برنامه هاي گذشته و حال بهترين شاخص تجربه اوست.

ب) توان (روحي و جسمي)

توان به معناي فعاليت اجراي برنامه را مي توان به دو قسمت تقسيم كرد : توان روحي و توان جسمي.

(4)

2 طبقه بندي برنامه :

برنامه های كوهنوردی دارای تقسيماتی است و يك سرپرست بر اساس اين تقسيم بندي برنامه خود را طراحي كند.

‌ مدت زمان اجرا، ارتفاع، فصل، دشواري و سختي مسير (آشنايي با منطقه)

الف) مدت زمان اجرا:

زمان بندي و مدت زمان مورد نياز اجراي هر برنامه اي را مي توان تخمين زد. اگر در محاسبات دقت نكنيم احتمال دارد در اجراي برنامه با كمبود وقت و زمان مواجه شده، مجبور شويم برنامه را ناتمام رها كرده، باز گرديم. تخمين مدت زمان برنامه مي تواند از اهميت خاصي برخوردار باشد. زيرا بر اساس آن مي توانيم مقدار تداركات لازم را با خود در برنامه ببريم و براي استفاده روزانه برنامه ريزي كنيم و همينطور نفرات خاص خود را تعيين كنيم. هر قدر مدت زمان اجرا و تعداد روزها افزايش مي يابد، نياز به پزشك و امكانات درماني و نيز برخي امكانات خاص نيز بيشتر مي شود.

ب) ارتفاع :

تنوع قلل، ارتفاعات گوناگون و شرايط اقليمي مختلف كه بر آنها حاكم است، كوهنوردان را ملزم مي سازد تا بر حسب توانايي تكنيكي (تيمي و فردي) و امكانات و ابزاري كه در اختيار دارند، برنامه ريزي نمايند. با افزايش ارتفاع، دما، اكسيژن و فشار هوا كاهش يافته و صعود دشوارتر مي شود. به همين دليل بهتر است قبل از اقدام به صعود قلل مرتفع، با آگاهي بيشتر نسبت به توانائيهاي خويش، عازم مناطق مرتفع شويم. نبايد فراموش كرد كه در ارتفاعات هميشه محاسبات قبلي درست از آب در نمي آيد، چون در كوهستان تغييرات دما و شرايط جوي شديدتر و سريعتر است و معمولاً آنها كه خود را آماده ساخته اند، سالمتر و موفقترند.

ج) فصل :

اطلاع از شرايط مختلف فصلهاي سال و تأثير آن بر كوهستان از لحاظ شرايط جوي، اختلاف دما و بارشها و همچنين اطلاع از مسيرهاي صعود در فصول مختلف از وظايف مهم يك سرپرست است كه با توجه به آنها و محدوديتي كه بوجود مي آورند، برنامه ها را طراحي كند و درحين اجرا از آن موارد براي اجراي موفق برنامه استفاده كند .

معمولاً مسيرهاي صعود در تابستان و زمستان متفاوت هستند مسيري كه در تابستان يك ساعته به سادگي طي مي شود، برفكوبی پرحجم و چند ساعته زمستانه، مي تواند آن را تبديل به مسيری وقت گير و بسيار دشوار و خسته كننده نمايد. يال وسيعي كه چمنزاري زيبا آن را پوشانده در زمستان مي تواند مستعد ريزش بهمن باشد .

د) دشواري و سختي مسير (آشنايي با منطقه) :

به لحاظ ساختاري، قلل، رشته كوهها و مناطق مختلف، دشواري صعود يكساني ندارند. صعود يك كوه ممكن است از مسيري بسيار سهل باشد و از جهتي ديگر نياز به زمان بيشتر،‌ سنگنوردي و يا در زمستان به لحاظ تشكيل بهمني بزرگ بسيار دشوارتر و خطرناك تر باشد.

(5)

عزيمت به منطقه و شناسايي مسير مورد نظر از محل و يا يال نزديك به آن در زمان مناسب، عكسهاي شناسايي، گزارش برنامه هاي مكتوب، نقشه و كروكي منطقه و مسير يا كسب اطلاعات از كوهنورداني كه قبلاً به منطقه رفته اند پيش نياز برنامه ريزي سرپرست براي يك برنامه كوهنوردي است. در واقع بهتر است كوهنورد قبل از اقدام به صعود تا حد امكان مشكلات و محدوديتهاي مسير را شناسايي كرده و بداند با چه مسائلي مواجه خواهد شد. يقيناً شناخت مسير و منطقه، عملكرد كوهنوردي را بهبود بخشيده و او را از لحاظ رواني قويتر مي كند و قادر مي سازد تا در زمان بروز مشكلات و خطراتي مانند هواي خراب، گم كردن مسير ، حوادث و ... ايمن ترين و ساده ترين راه را انتخاب نموده و صحيح ترين تصميم را بگيرد. به لحاظ دشواري و يا شرايط خاص برخي از مسيرها، نمي توان تعداد نفرات را به دلخواه مشخص نمود و مشكلات صعود، محدوديتهايي را به گروه ديكته مي كند . در صعود با طناب، يك گروه 2 نفره سريعتر از گروه 3 نفره صعود مي كند. در برنامه اي كه نياز به برفكوبي زيادي دارد، 4 نفر راحتتر از يك گروه 2 نفره برفكوبي مي كنند و ... .

3 – هزينه برنامه :

معمولاً هزينه با مدت برنامه رابطه مستقيم دارد. مهمترين مواردي كه هزينه هاي هر برنامه اي را تعيين مي كنند عبارتند از :

الف) تداركات     ب)‌حمل و نقل اعضاء و بارها     ج) وسايل خاص

الف)تداركات

در برنامه هاي كوتاه مدت يكي دو روزه شايد اين مورد خيلي مهم جلوه نكند، اما با افزايش روزهاي برنامه به يك يا چند هفته بطور قطع در هزينه و موفقيت تيم تأثير مي گذارد. تداركات مي بايد بر حسب فصل و شيوه صعود تهيه گردد.كم بودن تداركات نسبت به مدت زمان برنامه و نيز ناقص و يا نامرغوب بودن آنها مي تواند به برنامه و يا گروه آسيب رساند و جلوي موفق اجرا شدن برنامه را بگيرد. به طور مثال اگر مقدار مواد غذايي زودتر از موعد مقرر اتمام برنامه تمام شود و يا اگر در زمستان كبريتها از نوع نامرغوب انتخاب و خريداري شوند و يا خوب عايق بندي نشده و مرطوب شوند حتي با وجود هواي خوب و شرايط عالي همراهان صعود را با مشكل جدي روبرو خواهد كرد. مي توان در برخي برنامه ها مقداري از تداركات را قبل از اجراي برنامه و در شهر تهيه كرد و بقيه را در حين اجراي برنامه از شهرها، روستاها يا عشاير منطقه تهيه كرد.

انتخاب مناسب مواد غذايي با توجه به مدت زمان برنامه، فصل دشواري و نيز در صورت امكان تقريباً متناسب با ذائقه اكثريت گروه مي تواند در تأمين صحيح انرژي افراد مؤثر باشد و تا حدودي جلوي فشار زياد ناشي از تلاش جسماني شديد در ارتفاع و سرما را بگيرد. و نيز سرپرست برنامه بهتر است از وارد بودن نفرات در شيوه استفاده از برخي وسايل تداركاتي و عمومي مانند چادر، چراغهاي خوراكپزي و روشنايي و غيره كه در برنامه مي تواند آسيب رسان باشند، مطمئن شود.

(6)

ب) حمل و نقل اعضاي گروه و بارها

توجه به ساعات حركت وسايل نقليه عمومي بين شهري اعم از اتوبوس، ميني بوس، قطار و هواپيما مي تواند در انتخاب بهتر وسيله حمل و نقل و ايجاد تناسب و تعادل بين وقت و هزينه راهنماي خوبي باشد. در برخي موارد تعداد زياد نفرات هزينه را كاهش مي دهد. به طور مثال زماني كه گروه محدوديت زماني دارد و يا منطقه فاقد سرويس عمومي بوده و نياز به كرايه نمودن وانت، جيپ و يا ميني بوس باشد. معمولاً حجم بار برنامه هاي بلند مدت آنقدر است كه نفرات گروه ترجيح مي دهند از باربران محلي كمك گرفته و يا با چهارپاداران وارد معامله شوند.

ج) وسايل خاص

برخي وسايل جزو وسايل كوهنوردي حساب نمي شوند. مانند يخدان حمل مواد غذايي، قابلمه بزرگ و غيره كه گروه مي بايد آنها را تهيه كند. برخي ديگر بر حسب اجراي برنامه ها نياز به وسايل خاص دارد مانند تور و يا چادر مخصوص ديواره هاي بلند، طناب ثابت و ... .

(7)

وظايف سرپرست قبل از اجراي برنامه :

1 – تعيين هدف برنامه

2 – طراحي و برنامه ريزي

3 - شناسايي منطقه مورد نظر

4 – پيش بيني مدت زمان اجراي برنامه

5 – تعيين نفرات شركت كننده در برنامه

6 – تعيين مسئول تداركات و مسئول فني و در صورت لزوم مسئوليتهاي ديگر (مسؤول مالي ، امداد ، راهنما و ..)

7 – تعيين نوع وسيله نقليه

8 – آگاه ساختن مسئولين گروه يا والدين و دوستان از كم و كيف برنامه

9 - تشكيل دادن يك يا چندين جلسه هماهنگي

10 – در صورت لزوم اجراي برنامه تمريني

11 – اطلاع از وضعيت آب و هوايي در طول اجراي برنامه

12 – تخمين هزينه برنامه و بهينه سازي

13 – كنترل تداركات برنامه و نيز وسايل فني

14 – اگر براي برنامه وسيله نقليه اي كرايه شده، كنترل و اطمينان حاصل كردن از وضعيت فعلي آن و پيش بيني هاي لازم براي جاده ها

15 – اطلاع سرپرست از برخي مسائل افراد تيمش بخصوص بيماري هاي آنها

(8)

وظايف سرپرست در حين اجراي برنامه :

بديهي است كه بخش مهم وظيفه يك سرپرست از لحظه اجراي برنامه آغاز مي شود. البته اين بدان معنا نيست كه بخش قبلي از اهميت كمتري برخوردار است. هر چه يك سرپرست قبل از اجراي برنامه پيش بيني هاي لازم را كرده باشد و برنامه را به شكل خوبي طراحي كرده باشد در حين اجراي برنامه از فشار كمتري برخوردار است و مي تواند به راحتي برنامه ريزي خود را به اجرا درآورد و اين قسمت از آن جهت مهم است كه از اين لحظه به بعد جان و سلامتي افراد گروه تا حدود زيادي در دست سرپرست است و نيز بتواند برنامه اش را طبق برنامه ريزي قبلي و موفق اجرا كند.

- در آغاز برنامه اوضاع روحي و جسمي نفرات و همچنين كوله و وسايل آنها و نيز وسايل عمومي را بايد كنترل كرد تا در حين اجراي برنامه مورد و يا مشكلي براي گروه پيش نيايد.

- آگاهي از كل اوضاع در حال جريان و كنترل آنها مي تواند جلوي خسارتهايي به برنامه را بگيرد.

- در برخي موارد گرفتن راهنماي محلي و با خبرشدن از اوضاع كنوني منطقه ضرورت پيدا مي كند ولي هميشه نمي توان به گفته ها و اطلاعات محليان اطمينان كرد به خصوص از بابت زمان بنديهاي برنامه ما در عين حال بايد به عقايد و رسوم آنها احترام گذاشت و افراد گروه را از اين بابت توجيه كرد.

- مسيريابي و شناسايي معابر از روي نقشه و اطلاعات قبلي گاه در برنامه ضرورت پيدا مي كند و از آن جهت يك سرپرست بايد به اين فنون آگاهي داشته باشد.

- پيدا كردن محلهايي مناسب براي زمانهاي استراحت و نيز شب ماني و كمپينگ در احياي انرژي و رفع خستگي گروه مؤثر است و نيز تنظيم زمانهاي استراحت به موقع و كنترل آنها در اين مورد نقش مهمي را داراست.

- انتخاب صحيح نفراتي براي مسئوليت جلوداري و عقب داري گروه بدين صورت كه اين نفرات از افراد برجسته و قوي گروه باشند تا بتوانند ريتم مناسبي براي حركت گروه بوجود آورند و نيز اين امكان را به سرپرست بدهند تا نظم خوبي براي تيم بوجود آورد و بتواند ابتدا و انتهاي گروه را كنترل نمايد.

- نظارت بر كار مسؤوليتي كه براي برنامه تعيين شده، اعم از جلودار، عقب دار، مسوول فني، تداركات، مالي، گزارش نويس و ... از وظايف مهم سرپرست است.

- يك سرپرست بايد در طول برنامه اطلاع دقيقي از وضعيت روحي و جسمي افراد داشته باشد و نيز از وضعيت امكاناتي آنها از بابت كوله، مواد غذايي و آشاميدني ها و ... با خبر باشد تا در موقع لزوم تدابير لازم را به كار برد.

- سرپرست يك تيم مي تواند اين توانايي را داشته باشد كه درگروه خود بين افراد ارتباط برقرار كند و نيز اگر خود سرپرست بتواند اين ارتباط را بين خود و اعضاء قوي تر سازد در كيفيت اجراي برنامه تأثير مثبت خواهد گذاشت.

- ايجاد نظم و هماهنگي و كنترل ريتم حركت گروه و نظارت بر حركت فرد و جلوگيری از پراكندگی آنان بهترين صعود را بوجود خواهد آورد .

(9)

- برخورد مناسب سرپرست با افراد گروه بر روحيه تيم تأثير بسياري خواهد داشت. هر عكس العملی از جانب او در نظر افراد جلب توجه خواهد كرد مانند چهره ي شاد، عبوس، نگران، گرفته و يا آرام و ... كه تيم از آن تأثير مي گيرد و احساس شادماني، نگراني ، دلهره و يا آرامش خاطر را در گروه مي تواند بوجود آورد به خصوص در موقع دشوار و خطرناك توان روحي و جسمي افراد ممكن است تقليل يابد نقش سرپرست در اين مورد بسيار مهم خواهد بود و تعيين كننده تشويق ها و روحيه دادن ها و آرام كردن گروه در مواقع بحراني باعث خواهد شد تيم سلامت و شاداب برنامه را به اتمام رساند.

مواردي ديگر كه در حين اجراي برنامه بايد به آن توجه داشته باشيد:

1. روستاييان، چوپانان و عشاير به دلايل خاص اجتماعی،‌ شغلی و سنتی هرگز به ساعت و فواصل زماني بين محلها در كوه توجهی ندارند. لذا تكيه بر زمانهای ارائه شده توسط آنها ممكن است شما را با مشكلات زيادی روبرو نمايد.

2.تعويض و استفاده بجا از پوشاك مناسب در كوه و هنگام فعاليت موجب كاهش تعریق مي شود و در نتيجه مانع از بروز سرما خوردگي و كمر درد شما خواهد شد .

3.در فصول گرم سال ساعت حركت و رسيدن به مقصد را به گونه اي انتخاب كنيد كه تا حد ممكن در ساعات ظهر (حداكثر گرما ) در فعاليت نباشيد. عدم توجه به اين موضوع  علاوه بر كاستن از انرژي و توان جسماني شما، موجبات صعودی ناخوشايند همراه با سختي فراهم مي آورد.

4.همواره سعي كنيد با زمانبندی دقيق در صعود ها از غافلگير شدن و بيواك اجباري جلوگيري نماييد .

5.يك كوهنورد بايد از جهت قدرت روحي و جسمي بسيار آماده باشد، زيرا اكثر ورزشها حداكثر چند دقيقه تا چند ساعت طول مي كشد و بالاخره و با هر نتيجه اي زمان استراحت و آرامش فرا مي رسد. اما در كوهنوردي معمولاً روزها يا هفته هاي متوالی براي صعود، وقت لازم است و اين ويژگي ما را وا مي دارد قبل از رفتن به كوه،‌ خود را به مهارتها و فنون خاص مجهز و آراسته كنيم .

6.در صعود به كوههاي بلند يا مناطق ناآشنا همواره زمانی اضافي براي اجرای برنامه در نظر بگيريد تا در صورت بروز مشكل يا وقفه ای در صعود بتوانيد از آن استفاده كرده، مجبور به عقب نشيني نگرديد .

7.تشخيص و طبقه بندي اولويتها در هنگام حوادث و تصميم گيري بجا، از ويژگيهاي بارز يك كوهنورد و بخصوص سرپرست گروه است . براي تقويت اين توان تشخيص، نياز به مطالعه، تعقل، تمرين و تمركز خواهيد داشت .

8.هميشه علاوه بر دقت و تامل فراوان در طراحي مسير، به ياد مسير بازگشت نيز باشيد و در همان حال سعي كنيد راههای بهتر و مطمئن تر را شناسايي و علامتگذاري كنيد و يا حداقل به خاطر بسپاريد تا در برگشت به دلايلي نظير خستگي ، تاريكي ، ديد ناكافي و گاه عجله گرفتار قسمتهاي خطرناك يا پرتگاهها نگرديد .

(10)

9.در طراحي صعود ها بايد همه عوامل موثر بركيفيت صعود را مدنظر داشته باشيد.حوادث و سوانح احتمالي، هواي بد، امكان يا عدم امكان استراحتهاي بين راه ،‌ زمان تلف شده براي راهيابي ، عكاسي و تصوير برداري ،‌جستجوي آب، تغذيه، درمان و حمايت افراد ضعيف و بيمار، كندي حركت ناشي از تعدد نفرات گروه، تجربه و وضعيت جسماني و رواني ساير همراهان و . .  . از عوامل شايان ذكر هستند .

10.شايد بتوان گفت موفقيت تمامي صعود ها به طور مستقيم به تامين آب آشاميدني گروه بستگي دارد . از اين جهت در طراحي برنامه و جزئيات آن هميشه به فكر چگونگي تامين آب در نقاط مختلف مسير صعود باشيد .

11.هنگام برفكوبي مسيرهای دشوار ، سرپرست برنامه با زير نظر داشتن نفر نخست و با تعويض به موقع وي مي بايد مانع خستگي مفرط و از كار افتادگي او را در ادامه مسير شود .

12.انتقاد پذيري، احترام به نظرات ديگران،‌ وقت شناسي، توجه به انضباط فردي و گروهي، آگاهي از علوم كوهنوردي و اصول نوين و علمي آن، از ابزارهاي مديريتي مستحكم و موفق دركوهنوردي است .

13.از مهمترين ملزومات دروني يك كوهنورد به ويژه در سمت سرپرستي گروه ، قدرت تصميم گيري و توان مثبت فكري است كه ضريب هوشي افراد به ميزان تجربه و تسلط آنها بر علوم  كوهنوردي نيز بستگي دارد.

(11)

وظايف سرپرست بعد از اجراي برنامه :

معمولاً وظايف سرپرست با خاتمه برنامه تمام نمي شود، بلكه برخي كارها است كه بعد از اجراي برنامه سرپرست بايد بدانها توجه داشته باشد. دادن گزارش برنامه با نقشه و كروكي دقيق و با پيگيري كار نويسنده گزارش برنامه به گروه از آنجمله است.

پيگيري موارد مالي و برخي تصميمات در باب آنها و نيز برخي تداركات باقي مانده اطلاع حاصل كردن از اوضاع و سلامت افراد بعد از خاتمه برنامه پيگيري وسايل فني و عمومي برنامه و كنترل كردن آنها و بازگرداندنشان به گروه و يا صاحبانشان در صورت تمايل برگزاري جلسه پيشنهادات و انتقادات و بحث در مورد برنامه و ... .

بنابراين مي بينيم كه چه مسئوليت سنگيني بر عهده سرپرست برنامه قرار دارد. ولي از هنرهاي يك سرپرست اين است كه بتواند برخي مسؤوليتها را به شكل صحيحي بين نفرات گروه تقسيم كند و خود مانند يك مدير بر كار آنها نظارت و كنترل داشته باشد و به آنها جهت و سو دهد.

افرادي كه براي مسؤوليت ها برگزيده مي شوند بايد هر لحظه سرپرست برنامه را در جريان كارها قرار دهند و گزارشي در اختيار سرپرست قرار دهند تا او بتواند طبق آن برنامه، آمار كامل و دقيق تداركات را بداند. سرپرست را باید در جريان کل کارها قرار دهند و نيز تهيه تداركات برنامه بايد زير نظر سرپرست باشد و براي استفاده از آنها و تعيين مقدار سهميه روزانه (به خصوص غذايي) در طول مدت برنامه با سرپرست هماهنگي كند.

در حين صعود در صورت برخورد با مسيرهاي فني، مسؤول فني برنامه مسؤوليت تيم را به عهده مي گيرد. بديهي است خود سرپرست مي توان مسؤول فني هم باشد. ممكن است سرپرستي بخواهد تمام مسؤوليتها را خود به عهده بگيرد در اين صورت سرپرست بايد از تبحر خاصي برخوردار باشد تا بتواند هم از عهده مسؤوليت هايش برآيد و همچنين وظيفه سرپرستش را خوب انجام دهد ولي اگر غير اين باشد خستگی و فشار شديدی را بايد تحمل كند كه اين باعث مي شود تمركز روی برنامه از بين برود و كنترل برنامه با مشكل مواجه شود و در برخی مواقع با خطر روبرو شود. برگزيدن كمك سرپرست می تواند كمك و مشاور خوبی براي سرپرست باشد و نيز اگر احياناً اتفاقی برای سرپرست تيم رخ دهد تيم دچار مشل نشود و فردی وجود داشته باشد كه اين مسؤوليت را به عهده بگيرد.

در بعضي موارد آزاد گذاشتن برنامه و افراد می تواند در جذابتر كردن برنامه رأی نفرات مؤثر باشد به شرطی كه سرپرست توانايی كنترل و جمع و جور كردن آن را داشته باشد. بديهی است كه اين مورد در شرايط خوب برنامه و منطقه امكان پذير است و همين مورد در شرايط دشوارتر مانند مه، مسيرهای صخره ای و يا بهمن خيز می تواند جان افراد را به خطر اندازد.

(12)

حال با توجه به آنچه گفته شد، می توان خصوصيات يك سرپرست را به طور خلاصه به صورت زير بيان كرد:

- آشنايي با اصول ابتدايي كوهنوردي و سنگنوردي، يخ و برف و همچنين گذراندن برخي دوره ها از جمله جهت يابي، هواشناسي، خطرات كوهستان، نقشه خوانی، تغذيه، كمكهاي اوليه و ...

- كنترل روانی و روحی خود در طول برنامه

- تجربه شركت در چندين برنامه كوهنوردی

- اخلاق

- شناخت از خود (نقاط قوت و ضعف جسمی، روحی و ...)

- انعطاف پذيری مشورت با افراد و يا برخی از آنها و تصميم گيری نهايی توسط خودش، اصرار نورزيدن بي مورد بر اجراي كامل برنامه در صورت غيرممكن بودن و يا خطر ريسك ننمودن

- در هنگام خطر خونسرد، قاطع و سريع باشد

- بايد آمادگي تحمل سخت ترين شرايط را داشته باشد

- واقع گرايي و تابع احساسات نشدن

- برخوردار بودن از توانايي روحي و جسمي بالا

- تا حدودي توان خلاقيت، مدير، مدبر بودن و قدرت كنترل

- قابليت پذيرش انتقاد و يا پيشنهاد از جانب افراد گروه

- در آخر بايد اين مورد را در نظر بگيريم كه هميشه نمي توان يك سرپرست كامل بود و امكان خطا و اشتباه وجود دارد و نبايد به خود غره شد و برنامه هايي اجرا كرد و افرادي با خود برد كه از حد توان ما خارج است بايد حد و حدود تواناييهای خود را بدانيم و آن را قبول كنيم و بر طبق آن برنامه ريزي كنيم، زيرا اگر خدای نكرده اتفاقی در برنامه ای كه ما سرپرست آن هستيم بيفتد موجب پشيمانی ها و مسائل جبران ناپذيری خواهد شد،‌ چه بسا كه كوهنوردان خوبی به همين دلايل كوهنوردی را كنار گذاشته اند.

(13)

سبك های سرپرستی:

اصطلاح "سرپرستی"، می تواند چنان تفسیر های متفاوتی را بپذیرد که باعث لغزش تفاهم بسیاری از مردم چه در داخل و چه در خارج از حیطه آموزش کوهنوردی گردد. برخی از سبکهای سرپرستی به آسانی قابل شناسایی اند.

(الف) سرپرستی از جلو :

نیرویی گروه را از جلو میکشد. هر گاه دقت نشود سرپرست ممکن است تا آنجا از سطح مهارت گروهش بیگانه باشد که نسبت به مشکلاتی که گروهش بدان دچار است، بی اطلاع یا بی اعتنا باشد. با تصور اینکه در میدان جنگ قرار دارد، تمایلش بدان سو میرود که همیشه تصمیمات را اوست که باید اتخاذ کند. گروه تا آنجا که ممکن است در این تصمیم گیری سهیم نیست. این گروه از سرپرستان کورکورانه راه خود را دنبال می کنند بی آنکه تصوری از آنچه که دارد اتفاق می افتد داشته باشند، بدون چراها، کجا ها و چگونه ها.

(ب) سرپرستی از پشت سر:

نیرویی گروه را از پشت سر به جلو هل میدهد، در اینجا دغدغه ممکن است این باشد تمام گروه در یک میدان جنگ قرار دارند و همگی ابتکاراتی را در شکل دادن به کار اعمال می نمایند، دغدغه ای انسانی نیز برای آنانکه در پشت سر، عقب مانده اند وجود دارد. در این حالت لازم است که گروه خود را به خوبی بشناسید و به تمام توانایی های آن اگاهی داشته باشید تا بتوانید به آنها تکیه کنید و اینکه بدانید آنها در موقع لزوم از محدوده بینایی و صوت شما خارج نخواهند شد. شما میتوانید نکات قابل تشخیصی را جا بیندازید که بر اساس آن جلو دار می ایستد تا بقیه برسند. یک گروه با تجربه تر ممکن است قادر باشد با گامهای کندترین افراد حرکت کند ولی برای رویارویی با ناپختگی گروه های تازه کار تمهید شیوه هایی لازم است. مهارت، حفظ شوق و خوشی بدون از دست رفتن نظارت بدون از بین بردن شوق، شیوه هایی منفی برای رسیدن به این موقعیت است.

(ج) سرپرستی از وسط:

یک نوع از سرپرستی است که نشان از برداشت جامعه شناختی جدید سرپرستی دارد. چنین سبکی، ترکیبی از دو نوع سبک یاد شده در بالا است. سرپرست تنها هنگامی خود رای و تقریبا نظامی است که مورد یا موقعیت ایجاب کند. فقط هنگامی که ایمنی جسمی در اثر غفلت یا کله شقی در گروه به خطر میافتد، کار برد این سبک ادامه میابد. او در طی روز بسته به شاخص هایی که از محیط طبیعی و گروهش اخذ می کند. در جلو، وسط یا عقب قرار دارد. تا آنجا که ممکن است بر اساس رای همه عمل می کند و گروه خود را برای کنار آمدن با انگیزشها و تمایلات، تصمیم گیری ها و عملی کردن برنامه هایشان یاری (و نه عموما حکم فرمایی) می نماید، هوشیار است تا افرادی را که نیازمندند، حمایت، تشویق، همدلی، راهنمایی یا توصیه اعطا نماید. گوش به زنگ علائم ناراحتی، فشار عصبی و دلهره است. نسبت به امکاناتی که برانگیزاننده شوق و علاقه به محیط کوهستان هستند، حساس است و در آن واحد مشورت کننده، مشاور، راهنما، مرشد (Mentor)، و همراه (Chaper One) است، منبع اطلاعات و دانش و تجربه است. خلاصه به گروه کمک می کند، تا آنجا که قضاوتش اجازه می دهد، خود سرپرستی نماید.

(14)

مسئوليتهای درنظرگرفته شده در گروه توسط سرپرست :

جانشين سرپرست

مسئولی

مسئول تداركات

مسئول امور مالی

مسئول كمك های اوليه و  امور پزشكی

مسئول امداد و نجات


ویژگی های سرپرست خوب در يك نگاه:

1)تجربه                                          2)اعتماد به نفس        3)مشاهده گری         4)نرمش پذیری           5)گروه محوری

6)آگاهی به محدودیت های خود          7)مسئولیت پذیری       8)انسان محوری       9)خودشناسی           10)قاطعیت

11)دقت، خونسردی و روراستی         12)سامان مندی          13)انتقاد پذیری         14)سازگاری               15)آمادگی


مهارت های پایه سرپرستی:

سرپرستی هنر وادار کردن دیگران به انجام کاری است که شما می خواهید، به نحوی که خودشان هم همان را بخواهند. مهارتهای پایه سرپرستی عبارتند از : برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و پایش (polc).

برنامه ریزی (planning):

سرپرست یک برنامه کوهنوردی با توجه به ویژگی های خاص آن باید انعطاف پذیر و سازگار با شرایط متغیر باشد، جاری بودن تا پایان برنامه و انطباق با تغییرات ضمن صعود را لحاظ کند و راه حل هایی برای مشکلات احتمالی ارائه دهد و سلسله اقدامات متفاوتی را برای موقعیت های مختلفی که ممکن است پدید آیند پیش پای گروه بگذارد.

سازماندهی ( Organizing ):

سازماندهی یعنی آماده سازی اعضای گروه برای انجام کارهای ضروری در راستای اهداف گروه. سرپرست خوب، کارها را میان اعضا تقسیم می کند تا خودش از اشتغال به کارهای روزمره آزاد شود و همه اعضا در فرآیند برنامه ریزی و اجرا شریک گردند . سرپرست نه تنها باید اعضا را آموزش دهد بلکه باید مطمئن شود که آموزه هایش روشن و استاندارد بوده و برای اعضا کاملاً قابل درک هستند. مثلاً در باد شدید یا نزدیک یک رودخانه خروشان ، فرمان های سرپرست ممکن است به خوبی شنیده نشده همین امر فاجعه به بار آورد . پس همه افراد گروه باید پس از شنیدن فرمان با تکرار آن یا حرکت دادن دست ، دریافت آن را اعلام نمایند.

 

(15)

هدایت ( Leadership ) :

تصمیم گیری، ضروری ترین مهارت سرپرستی است. شما به عنوان سرپرست باید صدها تصمیم بر پایه مشاهده دقیق گروه و محیط بگیرید. باید پیوسته از وضع روانی و جسمی هر یک از اعضا آگاه باشید و همزمان به تغییرات محیط توجه نمایید. البته سرپرست خوب همه تصمیم ها را خودش نمی گیرد بلکه گروه را هر چه بیشتر در تصمیم گیری شرکت می دهد . اگر بر پایه ارزیابی یا تجربه خود تصمیم به تغییر برنامه اولیه گروه می گیرید ، باید آن را به آگاهی اعضا برسانید و اگر زمان اجازه می دهد، آن را به بحث بگذارید. البته در شرایط اضطراری یا زمانی که گزینه ی دیگری وجود ندارد، حرف آخر را سرپرست می زند . سرپرست باید به یاد داشته باشد که نخستین و مهمترین وظیفه او تأمین امنیت تک تک اعضاست و موفقیت صعود، لذت اعضا و سایر اهداف در درجات بعدی اهمیت جای دارند.

پایش ( Control ) :

گرچه سرپرست کارها را تقسیم می کند، نظارت بر انجام درست آنها با خود اوست . مثلاً سرپرست باید پیش از حرکت، از کامل و مناسب بودن تجهیزاتی که اعضاء تدارک دیده اند مطمئن شود. در ضمن سرپرست باید با پرسش و مشاهده مستقیم پیوسته وضعیت اعضا را کنترل نماید . سرپرستی که از مشاهده دقیق اعضای گروه غفلت می کند، ممکن است علیرغم وضع وخیم برخی از اعضاء ( خستگی، گرمازدگی، سرمازدگی، … ) همچنان گروه را به پیش ببرد و در آستانه فاجعه قرار دهد. فراموش نکنیم که مهارت های چهارگانه بالا، کاملاً مجزا و منتزع از یکدیگر نیستند و در کنار یکدیگر معنی و مفهوم پیدا می کنند . مهارتهایی هست که شما را به یک راهبر نیرومند مبدل می نماید . البته این مهارتها در شهر و خانه هم به اندازه صعود ، ارزش و کارایی دارند . رفتار ضمن صعود، کارایی، ارتباط، قضاوت، تصمیم گیری، تحمل، خودآگاهی و بصیرت مهمترین این مهارتها هستند.

پايان

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آمار بازدید سایت

امروز681
دیروز680
هفته جاری681
ماه جاری23580
کل بازدید1092000

تعداد افراد آنلاین
12
نفر

آدرس گروه